Kenevir yetiştiriciliği hakkında bilinmesi gerekenler

admin

Yönetici
Mesajlar
132
Tepkime puanı
6
Puanları
18
Kenevir tek yıllık ve uzun gün bitkisidir. Önemli lif bitkilerinden bir tanesidir fakat esrar yapımında kullanıldığından dünyanın birçok ülkesinde yetiştiriciliği sınırlı olarak yapılmaktadır.


21


Kenevir yetiştiriciliği ülkemizde de bazı bölgelerle sınırlandırılmıştır.

Kenevir bitkisi ülkemizde kendir olarak da tanınmaktadır. Kenevir bitkisinin saplarından lif, tohumlarında ise yağ elde edilir. Kenevir lifinden kırnap, ip, sicim, urgan,halat ve balık ağı yapılır. Lifleri dokunarak hortum, araba örtüleri, yelken, çadır bezleri çuvallar yapılır.

Tohumlarında %30-35 yağ bulunur. Kenevir yağından Arap sabunu yapılır. Kenevir yağı, yarı kuruyan yağlardan olduğu için bezir yağı olarak kullanılır, vernik ve yağlı boya elde edilir. Tohumları çerez ve kuş yemi olarak da kullanılır. Yağı alındıktan sonra geriye kalan küspe hayvan yemi olarak değerlendirilebilir.

Kenevir iki evcikli (dioik) bir bitkidir yani erkek ve dişi bitkisi farklıdır. Erkek kenevirler lif, dişi kenevirler ise tohum üretiminde kullanılır. Kenevirin başlıca bitkisel özellikleri şunlardır:

Kök
Kenevir çok kuvvetli bir kök sistemine sahip olup kazık köklü bir bitkidir. Kazık kök 4 metre kadar derine inebilir. Yan kökler toprağın yaklaşık 20 cm altından ve kazık kökler üzerinden çıkar. Yan köklerde kazık kökler gibi kuvvetli yapıdadır

Sap
Kenevir bitkisi sert ve odunsu yapıda bir sapa sahiptir. Bitki boyu 0,3-6 m arasında değişmektedir. Kenevir bitkisinde sap boğumlu yapıdadır ve bu boğumlardan yapraklar çıkar. Dallanma ketende olduğu gibi sapın uç kısımlarından olur. Kenevirde en kaliteli lifler teknik sap uzunluğu olarak adlandırılan kısmından elde edilir. Genel olarak lif kalitesi bakımından en iyi sap kalınlığı 0,5-2 cm’dir. Dişi kenevirlerde sap, erkek kenevirlere nazaran daha kalındır. Kenevirde de ketende olduğu gibi sap kısmında bulunan çok sayıdaki lif hücreleri birleşerek lif hüzmeleri oluşturur. Kenevir liflerinde hücre duvarlarının yapısı çoğunlukla selülozdur. Az miktarda lignin ve pektin de bulunur. Kenevir liflerinde ketene göre daha fazla lignin bulunması, daha kalın lif vermesine neden olur.

Yaprak
Kenevir yaprakları parçalıdır. Uzun bir sapın ucunda 3-11 parçadan oluşmuş bileşik yaprak yapısındadır. Yapraklar, sap üzerindeki boğumlardan çıkar. Yaprakçıkların ortada bulunanı uzun ve her birinin de kenarları dişlidir. Yapraklar karşılıklı, teknik sapın sonundan itibaren ise almaşıklı olarak sapa dizilmişlerdir.

Çiçek
Erkek kenevirlerde sapın üst kısmında bulunan yaprak koltuklarından çıkan salkım sapları üzerinde bulunan çiçekler karşılıklı olarak dizilmiştir. Dişi bitkilerde sapın üst kısımlarında bulunan yaprak koltuklarında dişi çiçekler topu bir demet hâlinde bulunur. Dişi çiçeklerin erkek organları yoktur. Erkek çiçeklerde ise beş adet erkek organı bulunur. Çiçekler beyazımtırak yeşil renktedir. Kenevir bitkisinde %100 yabancı döllenme görülür. Her çiçekten bir meyve ve bir tohum meydana gelir.

Tohum
Kenevir tohumları yumurta şeklinde, sert yapıda ve yeşilimtırak renktedir. Tohumların bin dane ağırlıkları 12-30 gram arasında değişir. Kenevir tohumda %30-32 yağ, %22-23 protein ve %21 oranında karbonhidrat bulunmaktadır.

Adaptasyonu Kenevir her türlü yetişme koşullarına adapte olabilen bir bitkidir. Bu nedenle ılık iklim kuşağından subtropik ilkim kuşağına kadar yayılmış bir bitkidir.

İklim İstekleri
Lif keneviri Karadeniz kıyı şeridi gibi nemli olan bölgelerde rahatlıkla yetiştirilir fakat kurak bölgelerde sulama yapmak şartıyla yetiştirilebilir. İlkbaharın hafif donlarına mısır bitkisinden daha dayanıklıdır. Kuraklık ve yüksek nem gelişmeyi hızlandırır. Lif tipi kenevir, yüksek nispi nem, uygun bir sıcaklık ve asgari 700 mm’lik yağış alan bölgelerde sulanmadan yetiştirilebilir. Ekim öncesi yağış ihtiyacı fazladır. İlkbahar geç donlarına karşı hassas olduğundan, -5 °C’den daha düşük sıcaklıklarda zarar görür. Tohum üretimi için sıfır derecenin altında olmayan asgari beş aylık ve lif için ise dört aylık bir gelişme periyoduna ihtiyacı vardır.

Toprak İstekleri
Kenevir bitkisi derin sürülmüş, bitki-besin maddelerince zengin, pH değeri 7-7,5 arasında, kireçli, gevşek ve organik madde oranı iyi olan alüviyal topraklarda iyi bir şekilde yetiştirilebilir. Ağır ve asit karakterli topraklarda iyi gelişemez.

Yetiştirilmesi Kenevir üst üste ekilebilir bir bitki olmasına rağmen bu durumda verim düşer. Hasat sonrası fazla artık bırakmadığından iyi bir ön bitkidir. Kuvvetli topraklarda tütünden sonra ekilmesi uygundur. Kenevir yetiştiriciliğinde en iyi ön bitki baklagillerdir. Kenevir her türlü ekim nöbetine girebilir.

Toprak Hazırlığı ve Ekim
Kenevir yetiştiriciliği için toprak hazırlığına sonbaharda başlanmalıdır. Öncelikle tarlada anız varsa bu anız toprağa karıştırılmalıdır. Daha sonra sonbaharda pullukla derin sürüm yapılmalıdır. İlkbaharda kenevir ekilecek olan tarlaya diskaro ve tırmık çekilerek iyi bir tohum yatağı hazırlanmalı ve toprak ekime hazır hâle getirilmelidir.

Ekimde kullanılacak kenevir tohumunun safiyeti yüksek olmalı, tohum taze olmalı, bitkinin alt kısımlarından tohumluk alınmalı (Bu tohumlar daha iridir.) ve tohumluk temiz olmalıdır.

Ekim zamanının belirlenmesi: Kenevir ekimi bölgelere göre değişmekle beraber mart ve nisan ayları arasında yapılmalıdır.

Ekim şekli
Ülkemizde ekim elle serpme ve makine ile yapılmaktadır. Elle serpme ekim fazla tohum kullanılması, tohumun aynı derinliğe düşmemesi, üniform bir çıkış sağlanamaması ve bakım işlerinin zor olmasından uygun değildir. Mümkün olduğunca makine ile ekime önem verilmelidir. Makine ekim yapıldığında uygulanan sıra aralıkları lif üretiminde 20-25 cm, tohum üretimde 30-40 cm olarak ayarlanmalıdır. Sık ekim lif kalitesinin artışına, seyrek ekim ise dallanmayı teşvik edeceğinden tohum veriminin artışına olanak sağlayacaktır.

Kullanılacak tohum miktarı: Ekimde kullanılacak tohum miktarı lif veya tohum üretimi amacına göre değişiklik gösterir. Lif üretiminde 6-9 kg/da, tohum üretiminde ise 4-5 kg/da tohum kullanılması iyi bir verim almak için idealdir.

Ekim derinliği Kenevir yetiştiriciliğinde ekim derinliği 2-3 cm olarak ayarlanmalıdır.

Sulama
Kenevir bitkisi yıllık yağışı 700 mm’nin üzerinde olan bölgelerde sulanmadan yetiştirilebilir. Bu miktarın altında yağış alan kurak bölgelerde 2-4 kez sulama yapılmalıdır. Kenevir özellikle ilk gelişme dönemlerinde suya fazla ihtiyaç duyar. Bu dönemde mutlaka sulama yapılmalıdır. Kenevir tarımı tohum üretimi için yapılıyorsa en az 4 sulama yapılmalıdır çünkü bitkilerin ileri gelişme dönemlerinde yapılan sulama, olgunlaşmayı geciktirir dolayısı ile tohum verimi ve kalitesi artar.

Gübreleme
Kenevir bitkisi topraktan fazla besin maddesi kaldırır. Azotlu gübre başta olmak üzere ticari gübre uygulaması mutlaka yapılmalıdır. Kenevir yetiştiriciliğinde çiftlik gübresinin sonbaharda toprağa karıştırılmalıdır. İlkbaharda da ekimle birlikte azotlu ve fosforlu gübreler verilerek gübreleme yapılmalıdır. Dekara 2-4 ton çiftlik gübresi verilmelidir. Dekara saf hâlde 8-12 kg azot gelecek şekilde amonyum sülfat veya amonyum nitrat ve 6-8 kg/da, saf fosfor gelecek şekilde süper fosfat gübresi verilmelidir. Kenevir de özellikle süper fosfat ve amonyum sülfat gübreleri sap ve lif verimini olumlu yönde etkiler.

Çapalama ve yabancı ot mücadelesi
Kenevirin en önemli bakım işlerinden biri de çapalama ve yabancı ot mücadelesidir. Kenevirde ilk çapa; bitkiler 5-10 cm boyuna geldiğinde, ikinci çapalama ise bitkiler 25-30 cm boya geldiğinde yapılır. Çapalama, bitkinin gelişimini artırır. Aynı zamanda yabancı ot ve parazit bitkilerle de mücadele edilmiş olunur. Kenevir bitkisinde seyreltme yapılmaz.

Kenevir bitkisinde erkek ve dişi bitkilerin olgunluk zamanları birbirinden farklıdır. Erkek bitkiler dişi bitkilerden daha erken olgunlaşır. Erkek bitkilerde yaprakların dökülmeye başlaması ve sapın sararmaya başlaması olgunluk belirtileridir. Erkek kenevirler için en iyi hasat dönemi bu zamandır. Dişi kenevirlerde ise tohum olgunlaşması için erkek bitkilerin olgunlaşmasından 4-5 hafta daha beklemek gerekir.

Kenevir hasadı elle veya makine ile yapılır. Elle hasatta önceden tarlanın sulanarak toprağın tava getirilmesi gerekir. Aksi hâlde saplar kolayca sökülmez. Elle hasatta orak ve tırpan kullanılarak da yapılabilir.

Kenevirde lif tiplerinde 25-50 kg/da, tohum tiplerinde 80-100 kg/da tohum alınır. Sap verimi tohum tiplerinde 600-1000 kg/da, lif tiplerinde 1000-2000 kg/da’dır. Lif miktarı kısa boylu ve tohum tiplerinde 80-100 kg/da, lif tiplerinde ise 80-300 kg/da olur.

Bu yazı çeşitli kaynaklardan derlenmiştir
 

Üst